Situata në Iran po përshkallëzohet me shpejtësi, ndërsa protestat antiqeveritare, të nisura më 28 dhjetor, po kthehen në një nga sfidat më serioze për Republikën Islamike në dekadat e fundit. Sipas të dhënave më të fundit, më shumë se 50 protestues kanë humbur jetën, ndërsa qindra të tjerë janë plagosur gjatë përplasjeve me forcat e sigurisë.
Organizata joqeveritare Iran Human Rights, me seli në Norvegji, ka bërë të ditur se të paktën 51 persona janë vrarë gjatë 13 ditëve të para të protestave, mes tyre edhe nëntë fëmijë nën moshën 18 vjeç. Një bilanc i mëparshëm e çonte numrin e viktimave në 45, por shifrat po rriten ndërsa represioni shtetëror po ashpërsohet.
Protestat, të cilat fillimisht shpërthyen për shkak të rritjes së kostos së jetesës dhe krizës ekonomike, kanë marrë tashmë një dimension të qartë politik, me thirrje të hapura kundër qeverisë dhe udhëheqjes së vendit. Demonstrata janë shtrirë në disa qytete të Iranit, duke u përballur me reagim të ashpër nga forcat e rendit.
Regjimi fik internetin, vendi izolohet nga bota
Në përpjekje për të frenuar mobilizimin e protestuesve dhe përhapjen e informacionit, autoritetet iraniane kanë vendosur një ndërprerje pothuajse totale të internetit në të gjithë vendin. Sipas grupit të monitorimit të sigurisë kibernetike Netblocks, ndërprerja ka hyrë tashmë në orën e 24-të, ndërsa lidhja e internetit ka rënë në vetëm 1% të nivelit normal.
“Kemi kaluar 24 orë që nga vendosja e mbylljes kombëtare të internetit në Iran”, njoftoi Netblocks në rrjetet sociale, duke theksuar se masa po pengon komunikimin, raportimin e ngjarjeve dhe kontaktet e qytetarëve me botën e jashtme.
Ndërprerja e internetit shihet nga organizatat ndërkombëtare të të drejtave të njeriut si një përpjekje për të fshehur dhunën dhe shkeljet e rënda ndaj protestuesve.
Apel i drejtpërdrejtë për ndërhyrje ndërkombëtare
Në këtë klimë tensioni, Reza Pahlavi, djali i ish-shahut të Iranit dhe figurë e njohur e opozitës në mërgim, i ka bërë një thirrje urgjente presidentit amerikan Donald Trump që të ndërhyjë për të mbështetur protestuesit.
“Z. President, ky është një apel urgjent dhe i menjëhershëm. Kërkoj vëmendjen, mbështetjen dhe veprimin tuaj për të ndihmuar popullin iranian”, shkroi Pahlavi në rrjetet sociale, duke theksuar se represioni dhe ndërprerja e internetit po e çojnë vendin drejt një përshkallëzimi të rrezikshëm.
Edhe pse nuk specifikoi se çfarë forme ndërhyrjeje pret nga SHBA, Pahlavi justifikoi thirrjen e tij me shtypjen e dhunshme të protestave dhe izolimin e vendit nga bota. Ai deklaroi se u kishte bërë thirrje qytetarëve të dalin masivisht në rrugë për të “mbingarkuar forcat e sigurisë me numrin e tyre”.
“Kërcënimet tuaja ndaj këtij regjimi kriminal i kanë mbajtur larg edhe elementët më të këqij të tij. Por koha po mbaron. Populli do të rikthehet në rrugë. Kërkoj ndihmën tuaj”, shtoi ai, duke iu drejtuar drejtpërdrejt Trumpit.
Nga ana tjetër, presidenti amerikan kishte paralajmëruar një ditë më parë se SHBA do ta “godasë Iranin shumë rëndë” nëse autoritetet do të vazhdojnë të reagojnë duke vrarë protestuesit.
Një sfidë serioze për regjimin 45-vjeçar
Pas më shumë se dy javësh protestash të vazhdueshme, vala e pakënaqësisë po shndërrohet në një sfidë të hapur për regjimin islamik, i cili ka qenë në pushtet që nga viti 1979. Analistët vlerësojnë se kombinimi i krizës ekonomike, represionit shtetëror dhe presionit ndërkombëtar mund ta çojë situatën në një fazë edhe më të paparashikueshme.
Ndërsa Irani mbetet i izoluar nga interneti dhe bilanci i viktimave rritet, vëmendja e opinionit ndërkombëtar është përqendruar te zhvillimet në terren dhe te pyetja kyçe: a po hyn vendi në një moment historik që mund të ndryshojë balancat e pushtetit?
