SHBA-ja dhe Irani po i afrohen një momenti kritik, teksa armëpushimi i përkohshëm mes dy vendeve është drejt skadimit në orët në vijim. Marrëveshja dyjavore, e shpallur më 7 prill nga Donald Trump, pritet të përfundojë në orën 20:00 sipas kohës së Uashingtonit (mesnata GMT), ndërsa në Teheran do të jetë ora 03:30 e mëngjesit dhe në Islamabad ora 05:00. Megjithatë, deklaratat e fundit të Trump sugjerojnë se afati mund të jetë shtyrë për një ditë, duke lënë hapësirë për manovra të fundit diplomatike.
Në të njëjtën kohë, Pakistani po përgatitet të presë një raund të ri bisedimesh shumëditore, por mbetet e paqartë nëse delegacioni iranian do të marrë pjesë. Kjo situatë e paqartë ka rritur tensionet dhe pasigurinë, ndërsa të dyja palët vazhdojnë shkëmbimin e deklaratave kërcënuese.
Skenari 1: Bisedimet zhvillohen dhe arrihet një marrëveshje e përkohshme
Një nga zhvillimet më optimiste do të ishte zhvillimi i bisedimeve në Islamabad me pjesëmarrjen e të dyja palëve. Autoritetet pakistaneze po synojnë të sigurojnë disa ditë negociatash intensive, me qëllim uljen e tensioneve dhe krijimin e një baze për marrëveshje më të gjerë.
Nga pala amerikane, delegacioni pritet të përfshijë JD Vance, të dërguarin Steve Witkoff dhe Jared Kushner. Nga ana tjetër, nëse Irani vendos të marrë pjesë, delegacioni mund të udhëhiqet nga Mohammad Bagher Ghalibaf dhe të përfshijë ministrin e jashtëm Abbas Araghchi.
Qëllimi kryesor i ndërmjetësve është arritja e një “memorandumi mirëkuptimi”, i cili do të shërbente si një marrëveshje e përkohshme për të zgjatur armëpushimin dhe për të krijuar hapësirë për një marrëveshje përfundimtare më të qëndrueshme.
Skenari 2: Bisedimet përfundojnë pa përparim, por me një zgjatje të armëpushimit
Një skenar më realist për shumë analistë është që bisedimet të zhvillohen, por pa arritur një marrëveshje konkrete. Diferencat mes palëve mbeten të thella, veçanërisht sa i përket programit bërthamor iranian.
Donald Trump ka rritur presionin duke kërkuar që Irani të ndalojë plotësisht pasurimin e uraniumit dhe të dorëzojë rezervat ekzistuese – kërkesa që Irani i ka refuzuar kategorikisht.
Megjithatë, për të shmangur përshkallëzimin e menjëhershëm, palët mund të bien dakord për një zgjatje të përkohshme të armëpushimit. Kjo do të ishte një mënyrë për të mbajtur gjallë diplomacinë dhe për të fituar kohë për negociata të mëtejshme.
Skenari 3: Pa bisedime, por armëpushimi zgjatet
Ekziston gjithashtu mundësia që bisedimet të mos zhvillohen fare, për shkak të refuzimit të Iranit për të marrë pjesë. Në këtë rast, vendimi do të mbetej kryesisht në dorën e Donald Trump.
Edhe pse ai ka deklaruar se nuk ka gjasa të zgjasë armëpushimin pa përparim konkret, analistët nuk përjashtojnë një vendim të papritur, siç mund të jetë një njoftim i minutës së fundit në platformën e tij sociale. Një zgjatje e tillë do të shmangte përkohësisht konfliktin, por nuk do të zgjidhte tensionet thelbësore që tashmë kanë ndryshuar ndjeshëm marrëdhëniet SHBA–Iran.
Skenari 4: Bisedimet dështojnë dhe armëpushimi skadon
Skenari më i rrezikshëm mbetet dështimi i plotë i diplomacisë. Nëse negociatorët iranianë nuk marrin pjesë në bisedime dhe armëpushimi skadon, rreziku i rikthimit të konfliktit ushtarak bëhet shumë i lartë.
Kërcënimet e përsëritura të Donald Trump për rinisjen e bombardimeve ndaj Iranit sugjerojnë se SHBA mund të ndërmarrë veprime të shpejta ushtarake. Objektivat mund të përfshijnë infrastrukturë kritike, duke rritur ndjeshëm rrezikun e përshkallëzimit në gjithë rajonin.
Një zhvillim i tillë do të kishte pasoja të mëdha jo vetëm për Iranin, por për gjithë Lindjen e Mesme, duke rrezikuar destabilizim më të gjerë dhe përfshirjen e aktorëve të tjerë ndërkombëtarë në konflikt.
Në përfundim, orët dhe ditët në vijim do të jenë vendimtare për të përcaktuar nëse tensionet mes SHBA-së dhe Iranit do të zbuten përmes diplomacisë apo do të përshkallëzohen në një konflikt më të gjerë me pasoja globale.