14 Prilli në Kosovë shënohet si Dita Memoriale e të Mbijetuarve të Dhunës Seksuale gjatë luftës së fundit, një ditë që mbart peshë të madhe emocionale dhe shoqërore, duke rikujtuar vuajtjet e mijëra grave dhe burrave që përjetuan një nga format më të rënda të krimeve gjatë luftës. Kjo ditë nuk është vetëm përkujtim, por edhe një thirrje e fuqishme për drejtësi, dinjitet dhe luftë kundër stigmatizimit që vazhdon të rëndojë mbi të mbijetuarit.
Përmes aktiviteteve të ndryshme institucionale dhe shoqërore, synohet të njihet padrejtësia e përjetuar dhe trauma që ka lënë pasoja afatgjata në jetën e viktimave. Në të njëjtën kohë, kjo ditë shërben si një platformë për të rritur ndërgjegjësimin publik dhe për të theksuar nevojën urgjente për drejtësi, e cila për shumë prej të mbijetuarve ende mbetet e vonuar.
Me rastin e kësaj dite, ushtruesja e detyrës së presidentes së Republikës së Kosovës dhe njëkohësisht kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, ka bërë homazhe tek Memoriali “Heroinat”, një simbol i qëndresës dhe sakrificës së grave që përjetuan dhunë seksuale gjatë luftës. Ky akt përfaqëson respektin institucional dhe angazhimin për të mos harruar asnjëherë këto krime.
Po ashtu, Qendra Kosovare për Rehabilitimin e të Mbijetuarve të Traumës ka organizuar një konferencë rajonale me temën “Avancimi i qasjes në drejtësi për të mbijetuarit e dhunës seksuale të luftës: Përgjegjësia penale dhe e drejta për kompensim”, ku janë diskutuar sfidat dhe rrugët për përmirësimin e qasjes në drejtësi dhe mbështetje për viktimat. Kjo konferencë sjell në fokus nevojën për përgjegjësi penale dhe për njohjen e të drejtave të të mbijetuarve, përfshirë edhe kompensimin.
Në kuadër të kësaj dite, në orën 17:00, Kuvendi i Kosovës mban një seancë të veçantë për të shënuar këtë përvjetor, duke e theksuar rëndësinë institucionale të kësaj çështjeje dhe angazhimin për të vazhduar përpjekjet në mbështetje të të mbijetuarve.
Motoja “Ma kthe dritën” përçon një mesazh të fuqishëm shprese dhe kërkese për drejtësi, duke simbolizuar nevojën për rikthimin e dinjitetit, zërit dhe vendit në shoqëri për të gjithë ata që kanë përjetuar këto krime. Kjo ditë mbetet një kujtesë e fortë se përballja me të kaluarën është thelbësore për ndërtimin e një të ardhmeje më të drejtë dhe më të ndjeshme ndaj viktimave.