Udhëtimet drejt Bashkimi Evropian po hyjnë në një epokë të re, pasi nga 10 prilli 2026 do të zbatohet plotësisht sistemi i ri i hyrje-daljeve, i njohur si Entry Exit System (EES), i cili pritet të ndryshojë rrënjësisht mënyrën se si udhëtarët hyjnë dhe dalin nga territori evropian. Ky sistem, që ka nisur të zbatohet gradualisht që nga tetori i vitit të kaluar në 29 vende, do të zëvendësojë vulat tradicionale në pasaporta me një regjistrim tërësisht digjital, duke përfshirë të dhëna të detajuara për çdo hyrje, dalje apo refuzim në kufi për shtetasit që nuk janë pjesë e BE-së.
Në praktikë, çdo udhëtar nga vendet jashtë zonës Shengen do të duhet të regjistrojë të dhënat e tij biometrike, përfshirë fotografinë e fytyrës dhe gjurmët e gishtërinjve, së bashku me të dhënat personale nga dokumenti i udhëtimit. Këto informacione do të ruhen për tre vite dhe synojnë të përshpejtojnë procedurat në udhëtimet e ardhshme, por njëkohësisht të forcojnë kontrollin kufitar dhe sigurinë në të gjithë Evropën. Sipas autoriteteve evropiane, sistemi do të ndihmojë në luftën kundër migracionit të paligjshëm, mashtrimeve me dokumente dhe identifikimin e personave që paraqesin rrezik për sigurinë.
Të dhënat tregojnë se që nga nisja e zbatimit të këtij sistemi janë refuzuar mbi 24 mijë persona në kufi për arsye të ndryshme, si dokumente të pavlefshme, informacione të pasakta apo pamundësi për të justifikuar qëllimin e udhëtimit, ndërsa mbi 600 persona janë identifikuar si rrezik potencial. Kjo tregon se sistemi i ri po funksionon si një filtër më i fortë dhe më i avancuar krahasuar me metodat tradicionale.
Megjithatë, ky ndryshim pritet të ketë edhe pasoja praktike për udhëtarët, sidomos në muajt e parë të zbatimit. Aeroportet dhe pikat kufitare mund të përballen me vonesa të konsiderueshme, pasi çdo udhëtar duhet të regjistrohet individualisht në sistem. Në orët me fluks të lartë, pritjet mund të arrijnë deri në dy orë ose më shumë, duke e bërë të domosdoshme që udhëtarët të paraqiten në aeroport shumë më herët se zakonisht. Ndryshe nga më parë, autoritetet nuk do të kenë mundësi të thjeshtojnë procedurat në periudha të ngarkuara, pasi regjistrimi biometrik është i detyrueshëm për të gjithë.
Sistemi do të zbatohet për të gjithë shtetasit jashtë BE-së dhe zonës Shengen që udhëtojnë për qëndrime afatshkurtra deri në 90 ditë brenda një periudhe 180-ditore, përfshirë edhe qytetarët britanikë dhe ata që nuk kanë nevojë për vizë. Megjithatë, disa vende si Irlanda dhe Qiproja do të vazhdojnë me kontrollin manual të pasaportave dhe nuk do ta zbatojnë këtë sistem. Nga ana tjetër, shtetasit e vendeve të BE-së, personat me leje qëndrimi apo viza afatgjata dhe kategori të tjera të veçanta përjashtohen nga këto procedura.
Për të lehtësuar procesin, Bashkimi Evropian ka zhvilluar edhe një aplikacion që mundëson regjistrimin paraprak të disa të dhënave deri në 72 orë para udhëtimit, megjithëse kontrolli fizik në kufi mbetet i detyrueshëm. Ky hap pritet të reduktojë kohën e pritjes në të ardhmen, pasi sistemi të stabilizohet dhe udhëtarët të mësohen me procedurat e reja.
Në thelb, ky transformim shënon një ndryshim të madh në mënyrën se si funksionojnë kufijtë evropianë, duke i bërë ata më të sigurt, por edhe më të rreptë. Për qytetarët e vendeve që udhëtojnë drejt Evropës, kjo nënkupton më shumë kontroll, më shumë kohë pritjeje dhe një përvojë të re udhëtimi që kërkon përgatitje më të madhe, por që në të njëjtën kohë synon të krijojë një sistem më të drejtë dhe më të organizuar për të gjithë.
