Dyshimet për parregullsi në njehsorët elektrikë kanë tronditur opinionin publik dhe kanë nxitur një debat të ashpër institucional në Kosovë, pasi pretendimet se një pjesë e madhe e këtyre pajisjeve nuk matin saktë kohën kanë rritur shqetësimin se qytetarët mund të jenë paguar më shumë për energjinë elektrike sesa e kanë konsumuar realisht. Çështja ka marrë hov të veçantë që nga fillimi i muajit prill, kur disa nga këta njehsorë filluan të hiqen nga përdorimi në terren, duke ngjallur dyshime mbi ruajtjen e provave dhe transparencën e procesit, ndërsa publiku filloi të shqetësohet se mashtrimi mund të ketë vazhduar për vite me radhë.
Prokuroria Themelore në Prishtinë ka konfirmuar se po ndërmerr veprime hetimore për këtë çështje dhe se po kryhen të gjitha procedurat e nevojshme në përputhje me ligjin. Lajmi i këtij hetimi ka shtuar pritshmërinë publike për zbardhjen e situatës dhe kompensimin eventual të qytetarëve të dëmtuar. Ky proces përfshin ndalimin e largimit të njëhsorëve dhe intervistimin e personave të përfshirë, duke u munduar që të ruhet integriteti i provave dhe të mos ketë ndërhyrje që mund të komprometojnë hetimet.
Debati publik u intensifikua më 1 prill, kur një komision i themeluar nga Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit nisi tërheqjen e disa njehsorëve nga funksioni, pas publikimit të gjetjeve nga Lidhja Demokratike e Kosovës që evidentuan mospërputhje të ndjeshme mes orës në pajisje dhe orës zyrtare. Sipas analizave të LDK-së, nga 884 mostra të kontrolluara, 87% e njehsorëve dyshohet se faturojnë qytetarët më shtrenjtë sesa duhet, veçanërisht gjatë aplikimit të tarifës së ulët, duke krijuar një situatë të mundshme të mashtrimit masiv.
Saktësia e kohës është jetike, pasi tarifimi i energjisë ndahet në tarifë të lartë dhe të ulët. Konsumi gjatë natës duhet të faturohet më lirë, ndërsa çdo devijim mund të shkaktojë që energjia e përdorur në orët me tarifë të ulët të konsiderohet si konsumi në orët e shtrenjta, duke rritur faturën e qytetarëve. Çmimet për familjet që konsumojnë deri në 800 kWh arrijnë deri në 9.05 centë për kilovat në tarifën e lartë dhe 3.88 centë në tarifën e ulët, ndërsa mbi këtë kufi çmimet rriten ndjeshëm, duke bërë çdo pasaktësi të ndjeshme financiarisht.
Ndërkohë, KEDS ka mohuar çdo manipulim të qëllimshëm, duke e cilësuar situatën si një problem teknik, ndërsa ka premtuar kompensim të plotë për konsumatorët nëse identifikohen devijime jashtë normave të lejuara. ZRRE ka paralajmëruar masa për çdo shkelje, duke rikujtuar se përgjegjës për verifikimin dhe kalibrimin e njëhsorëve është Agjencia e Metrologjisë së Kosovës.
Procesi i ndërrimit të njëhsorëve ka shtuar shqetësime për integritetin e hetimeve, pasi kjo është një praktikë e zakonshme dhe e planifikuar, ku prioritet u jepet pajisjeve më të vjetra. Rreth 70% e njëhsorëve janë digjitalë, 20% inteligjentë dhe 10% mekanikë, ndërsa gjatë vitit të kaluar janë instaluar mbi 130 mijë pajisje të reja, duke bërë që çdo devijim të mund të ndikojë drejtpërdrejt në faturimin e qytetarëve.
Më 3 prill, Prokuroria autorizoi Policinë e Kosovës për të mbledhur informacione lidhur me njehsorët, duke sinjalizuar fillimin e një hetimi intensiv. Në këtë kuadër, Visar Azemi, sekretar organizativ i LDK-së, ka dorëzuar dëshmi për Drejtorinë e Krimeve Ekonomike, duke theksuar rëndësinë e ruajtjes së provave dhe kërkuar që procesi të mos ndërpritet nga asnjë faktor politik apo institucional. Ai ka kërkuar që qytetarët të kompensohen nëse identifikohen dëme dhe ka siguruar se do të vazhdojë të japë dëshminë e tij deri në përfundimin e hetimeve.
Ky skandal ka ndikuar në rritjen e presionit publik ndaj institucioneve shtetërore për transparencë dhe përgjegjësi, duke bërë që të gjithë të presin me padurim zbardhjen e plotë të rasteve dhe rivlerësimin e faturave të energjisë, ndërsa hetimet pritet të jenë vendimtare për të vendosur drejtësinë për qytetarët e Kosovës që ndoshta janë dëmtuar prej kohësh.
Ky rast pritet të mbetet në fokusin e opinionit publik për ditët dhe javët në vijim, pasi mund të ndikojë jo vetëm në besimin e qytetarëve tek institucionet, por edhe në marrëdhëniet mes institucioneve shtetërore dhe kompanive të energjisë, duke u bërë një nga çështjet më të rëndësishme të kohës në vend.
