Paralajmërimet për një goditje të re ekonomike globale po bëhen gjithnjë e më serioze, pasi Fondi Monetar Ndërkombëtar ka ulur parashikimet për rritjen ekonomike botërore, duke e lidhur drejtpërdrejt këtë zhvillim me tensionet dhe luftën në Iran. Sipas raportit më të fundit, ekonomia globale pritet të rritet me vetëm 3.1% këtë vit, një rënie prej 0.2% krahasuar me parashikimet e mëparshme të bëra në fillim të vitit.
Ky rishikim bazohet në një skenar relativisht optimist, ku konflikti përfundon në një afat të shkurtër dhe ndikimet në tregjet globale mbeten të kontrollueshme. Megjithatë, edhe në këtë rast, inflacioni global pritet të mbetet i lartë, duke arritur në rreth 4.4%, çka tregon se presionet mbi çmimet dhe fuqinë blerëse të qytetarëve do të vazhdojnë.
FMN paralajmëron se nëse lufta zgjat dhe përshkallëzohet, pasojat mund të jenë shumë më të rënda. Një nga skenarët më shqetësues lidhet me një bllokim të zgjatur të Ngushtica e Hormuzit, një nga rrugët më të rëndësishme për transportin e naftës në botë. Në këtë rast, ndërprerjet në furnizim dhe dëmtimet në infrastrukturën energjetike do të çonin në rritje të fortë të çmimeve dhe në ngadalësim të ndjeshëm të ekonomisë globale, duke ulur rritjen në rreth 2.5%.
Në një skenar edhe më të rëndë, ku kriza energjetike dhe problemet me furnizimet zgjasin edhe në vitin e ardhshëm, FMN vlerëson se inflacioni mund të kalojë 6%, ndërsa rritja ekonomike mund të bjerë në vetëm 2%. Në këtë pikë, rreziku për një recesion global bëhet real dhe i prekshëm, duke rikthyer frikën e një krize të ngjashme me periudhat më të vështira ekonomike të dekadave të fundit.
Institucioni ndërkombëtar thekson se shoku energjetik është një nga faktorët kryesorë që po shtyn çmimet lart dhe po dobëson aktivitetin ekonomik në shumë vende. Rritja e kostove të energjisë po ndikon zinxhirët e furnizimit, prodhimin dhe konsumatorët, duke krijuar një efekt zinxhir në të gjithë ekonominë globale.
Për të përballuar këtë situatë, FMN sugjeron që bankat qendrore mund të detyrohen të ndërhyjnë duke shtrënguar politikat monetare, me qëllim kontrollin e inflacionit dhe stabilizimin e çmimeve. Në të njëjtën kohë, rekomandohet që qeveritë të ndërmarrin masa fiskale për të mbrojtur shtresat më të prekura të shoqërisë, përmes subvencioneve dhe politikave që lehtësojnë barrën e rritjes së çmimeve.
Megjithatë, FMN paralajmëron se nëse kushtet financiare përkeqësohen më tej dhe ekonomia globale hyn në një fazë më të thellë dobësimi, politikat ekonomike duhet të jenë fleksibile dhe të gatshme për ndryshim të shpejtë. Në një situatë të tillë, mund të kërkohet një balancim i kujdesshëm mes kontrollit të inflacionit dhe mbështetjes së rritjes ekonomike, në mënyrë që të shmanget një krizë më e thellë dhe të mbrohet stabiliteti i sistemit financiar global.
Në thelb, mesazhi i Fondi Monetar Ndërkombëtar është i qartë: bota po hyn në një periudhë pasigurie të lartë ekonomike, ku zhvillimet gjeopolitike dhe energjetike mund të përcaktojnë drejtimin e ekonomisë globale në muajt dhe vitet që vijnë.
