Irani konsiderohet prej vitesh si një nga fuqitë më të mëdha raketore në Lindjen e Mesme, duke ndërtuar gradualisht një arsenal të gjerë dhe të larmishëm armësh balistike dhe sistemeve të tjera të avancuara ushtarake. Sipas një raporti të publikuar në vitin 2022 nga United States Central Command, Teherani besohet se zotëron më shumë se 3,000 raketa balistike të tipeve të ndryshme, çka e bën atë një nga vendet me kapacitetin më të madh raketor në rajon.
Ky arsenal përfshin një gamë të gjerë raketash me rreze të ndryshme veprimi. Ndër më të njohurat janë raketat me rreze të shkurtër, si Fateh missile family dhe Zolfaghar missile, të cilat janë projektuar kryesisht për të goditur objektiva ushtarake relativisht pranë kufijve të Iranit. Këto raketa karakterizohen nga aftësia për t’u lëshuar në breshëri të shumta brenda një kohe të shkurtër, një taktikë që synon të reduktojë kohën e reagimit të kundërshtarit dhe të mbingarkojë sistemet e mbrojtjes ajrore.
Një shembull i përdorimit të kësaj taktike u pa në vitin 2020, pas vrasjes së gjeneralit iranian Qassem Soleimani, kur Irani lëshoi një seri raketash ndaj bazave ushtarake amerikane në Irak. Ky veprim u konsiderua një demonstrim i drejtpërdrejtë i aftësisë së vendit për të kryer goditje të koordinuara dhe të shpejta.
Në një nivel tjetër ndodhen raketat me rreze të mesme veprimi, të cilat përbëjnë shtyllën kryesore të kapaciteteve strategjike të Iranit. Modele të tilla si Shahab-3 missile, Khorramshahr missile dhe Sejjil missile mund të arrijnë objektiva deri në rreth 2,000 kilometra largësi. Ky kufi, sipas autoriteteve iraniane, është maksimumi që Teherani synon të ruajë për momentin. Megjithatë, shumë analistë dhe ekspertë perëndimorë besojnë se teknologjia e zhvilluar deri tani mund t’i mundësojë Iranit të zgjerojë më tej këtë rreze në të ardhmen.
Vlerësimet e inteligjencës amerikane sugjerojnë se Irani ka zhvilluar rreth 14 lloje të ndryshme raketash balistike. Në vitet e fundit, vendi ka përqendruar përpjekjet edhe në teknologji më të avancuara, përfshirë armët hipersonike. Një nga projektet më të diskutuara është raketa Fattah-2 hypersonic missile, për të cilën autoritetet iraniane pretendojnë se është e aftë të manovrojë me shpejtësi shumë të lartë dhe të depërtojë sistemet moderne të mbrojtjes ajrore.
Përveç raketave balistike, Irani ka zhvilluar edhe raketa lundruese (cruise missiles), të cilat fluturojnë në lartësi të ulëta dhe janë më të vështira për t’u zbuluar nga radarët. Një nga më të njohurat në këtë kategori është Soumar cruise missile, e cila besohet se është zhvilluar mbi bazën e raketës ruse Kh-55 cruise missile. Këto sisteme i japin Iranit një dimension shtesë në strategjinë e tij të parandalimit ushtarak.
Një element tjetër kyç i strategjisë iraniane është ndërtimi i bazave të thella nëntokësore për ruajtjen dhe lëshimin e raketave. Këto struktura, të cilat shpesh quhen “qytete raketash”, janë ndërtuar qindra metra nën tokë dhe janë projektuar për të mbrojtur arsenalin nga sulmet ajrore apo raketore. Imazhet satelitore dhe materialet propagandistike të publikuara nga autoritetet iraniane tregojnë korridore të gjata nëntokësore, depo raketash dhe platforma lëshimi të fshehura në thellësi të mëdha.
Në vitet e fundit, një rol gjithnjë e më të madh në strategjinë ushtarake të Iranit kanë marrë edhe dronët sulmues. Modele si Shahed-136 loitering munition, të njohur edhe si dronë kamikazë, janë relativisht të lirë për t’u prodhuar dhe mund të përdoren në numër të madh për të mbingarkuar sistemet e shtrenjta të mbrojtjes ajrore, si MIM-104 Patriot.
Megjithëse disa zyrtarë izraelitë kanë pretenduar se arsenali iranian u zvogëlua ndjeshëm gjatë përplasjeve ushtarake të vitit të kaluar, analizat e bazuara në imazhe satelitore dhe vlerësimet e ekspertëve sugjerojnë se Irani ka arritur të rikuperojë një pjesë të madhe të kapaciteteve të tij brenda një kohe relativisht të shkurtër.
Megjithatë, sipas vlerësimeve aktuale të inteligjencës amerikane, Irani ende nuk ka aftësinë për të goditur territorin e Shtetet e Bashkuara me raketa balistike ndërkontinentale. Analistët vlerësojnë se zhvillimi i një kapaciteti të tillë nuk pritet të ndodhë para vitit 2035, edhe pse programi raketor iranian vazhdon të jetë në fokus të vëmendjes ndërkombëtare dhe të debatit strategjik në rajon dhe më gjerë. /Gazeta Sot/
