Konflikti i fundit në Iran ka hapur një kapitull të ri shqetësues për mjedisin dhe klimën, duke sjellë pasoja që ekspertët i përshkruajnë si potencialisht katastrofale për rajonin dhe për botën. Sulmet ajrore të SHBA-së dhe Izraelit kundër infrastrukturës së naftës iraniane, si dhe sulmet e Iranit ndaj impianteve të naftës në vendet e Gjirit Persik, kanë çuar në çlirimin e një sërë substancash jashtëzakonisht toksike që ndotin ajrin, tokën dhe ujin. Pavarësisht se dëmet e plota nuk janë ende të matshme në shifra konkrete, analiza të ndryshme, përfshirë studimet e think tank-ut britanik Conflict and Environment Observatory, e përshkruajnë situatën si një “rrezik të madh për dëme akute dhe afatgjata” për ekosistemet dhe klimën globale.
Zjarret dhe shpërthimet në terminalet e naftës kanë çliruar dioksina, furanë dhe gazra të dëmshëm që përkeqësojnë efektin serrë dhe ndotjen e ajrit. Substancat per- dhe polifluoroalkile, shumë rezistente ndaj ujit dhe nxehtësisë, kanë depërtuar në tokë dhe ujë, duke rrezikuar jo vetëm jetën e bimëve dhe kafshëve, por edhe burimet e ujit të pijshëm për miliona njerëz. Gazrat e çliruara gjatë përdorimit të armëve dhe djegieve industriale përbëjnë një rrezik të veçantë, duke ndikuar drejtpërdrejt në ndryshimet klimatike dhe përshpejtuar ngrohjen globale. Për më tepër, përdorimi i shtuar i qymyrit në vend të gazit nga shtetet importuese si pasojë e ndërprerjes së furnizimeve, si dhe rindërtimi i infrastrukturës së shkatërruar nga lufta, pritet të rrisë ndotjen dhe emetimet e CO₂ për vitet e ardhshme.
Ekosistemet detare janë gjithashtu nën kërcënim të madh. Zjarret ndaj cisternave të naftës dhe rrjedhjet e lëndëve toksike po rrezikojnë peshqit dhe gjallesat e tjera të ujërave rajonale, duke çuar në destabilizim të zinxhirit ushqimor dhe potencialisht në krizë të ushqimit për popullsitë që varen nga burimet detare. Ndërkohë, përdorimi i energjisë fosile dhe ndotja e shkaktuar nga konflikti kanë pasoja të tërthorta edhe për vendet fqinjë dhe më gjerë, duke kontribuar në përkeqësimin e krizës klimatike globale.
Ekspertët paralajmërojnë se ndotja dhe dëmet e shkaktuara nga lufta nuk do të jenë të kufizuara vetëm në periudhën e konfliktit. Substancat kimike të lëshuara dhe pasojat e shkatërrimit të impianteve industriale do të vazhdojnë të ndikojnë në shëndetin e njerëzve, biodiversitetin dhe klimën për dekada. Ndërkohë, mungesa e të dhënave të sakta dhe e monitorimit të plotë të zonave të prekura e vështirëson parashikimin e ndikimeve të plota dhe marrjen e masave të menjëhershme për zbutjen e dëmeve.
Në një kohë kur bota po përballet me sfida të mëdha klimatike, lufta në Iran thekson se konfliktet ushtarake nuk kanë vetëm pasoja politike dhe sociale, por gjithashtu shkaktojnë një krizë mjedisore që mund të prekë miliona njerëz dhe të ndryshojë kursin e ekosistemeve globale. Ekspertët e OKB-së dhe organizatat ndërkombëtare për mjedisin paralajmërojnë se çdo ditë e humbur në ndërhyrje dhe zbutje të dëmeve do të ketë kosto të jashtëzakonshme për planetin dhe për gjeneratat e ardhshme.
Në këtë kontekst, lufta në Iran është më shumë se një konflikt rajonal – ajo përfaqëson një alarm të qartë global për të gjithë komunitetin ndërkombëtar, që duhet të ndërmarrë masa të menjëhershme për të mbrojtur mjedisin, klimën dhe ekosistemet nga pasojat shkatërruese të luftës.
