Publicisti dhe analisti i njohur Ben Andoni ka shprehur shqetësimin e tij të thellë për situatën politike në Kosovë, duke paralajmëruar se vendi po rrezikon të normalizojë krizat dhe të shndërrohet në një shtet ku “normaliteti do të jetë vetëm kriza”. Me afatin për zgjedhjen e Presidentit që po shkon drejt fundit dhe më pak se tri javë larg përfundimit të tij, Andoni thekson se moszgjedhja e kreut të shtetit nuk do të jetë thjesht një episod politik, por një tregues i dështimit të institucioneve dhe i paaftësisë së elitës politike për t’i dhënë shtetit drejtimin e duhur.
Ai vë në pah se roli i Presidentit, si simbol i sublimitetit të shtetit dhe përfaqësues i unitetit kombëtar, nuk është respektuar në praktikë. Sipas Andonit, kjo tregon se politikanët kosovarë ende nuk e kanë kuptuar ose nuk e respektojnë plotësisht rëndësinë e shtetit të pavarur. Duke analizuar historikun e zgjedhjes së presidentëve që nga shpallja e pavarësisë, Andoni nënvizon se dy presidentë të rrëzuar nga Gjykata Kushtetuese dhe ndikimet e huaja në procesin e kandidaturave kanë ulur besimin e qytetarëve tek institucionet. Ai kujton se edhe presidentja e fundit, Vjosa Osmani, në disa momente dukej si “shtojcë” e pushtetit ekzekutiv, duke zbehur rolin e institucionit më të lartë shtetëror.
Publicisti thekson se politika kosovare është jashtëzakonisht e ndarë, veçanërisht mes shqiptarëve, dhe kjo bën të pamundur besimin tek një autoritet moral që do të mund të bashkonte palët. Ai thekson se sistemi aktual politik, ku zgjedhja e presidentit mbetet në dorën e partive, do të vazhdojë të prodhojë kriza dhe bllokada. Për të zgjidhur këtë problem, Andoni sugjeron që të mendohet për një reformë kushtetuese që do t’i jepte popullit të drejtën për të zgjedhur drejtpërdrejt presidentin, duke garantuar një identitet të qartë, aftësi diplomatike dhe njohuri të thella për gjeopolitikën dhe arsyet e pavarësisë së Kosovës.
Ai gjithashtu kritikon mungesën e sinqeritetit në përpjekjet e palëve politike për të arritur një konsensus, duke vënë në dukje se shumica dhe opozita shpesh veprojnë sipas interesave të tyre dhe jo sipas përgjegjësive shtetërore. Opozita, thotë Andoni, shpesh përdor krizën për të fituar avantazhe elektorale, ndërkohë që shumica nuk arrin të shfrytëzojë momentin për të ndërtuar një konsensus të qëndrueshëm. Ky mekanizëm i polarizuar politik, sipas tij, po e bën krizin pjesë të normalitetit, duke rritur shqetësimin për të ardhmen institucionale të vendit.
Megjithatë, Andoni shpreh shpresën se brenda afatit të mbetur do të gjendet një konsensus, duke besuar në arsyen dhe pragmatizmin e disa figurave të partive LDK dhe PDK. Ai thotë se ka ende mundësi për të zgjedhur një president që do të ketë aftësinë të përfaqësojë vendin dhe të ruajë stabilitetin politik, por paralajmëron se nëse zgjedhja dështon dhe Kosova shkon përsëri në zgjedhje, atëherë vendi do të mund të përkufizohet si një shtet i dështuar politikisht, i mbajtur vetëm nga konjukturat ndërkombëtare dhe shpirti i qytetarëve që kanë dhënë gjakun dhe djersën për të ndërtuar një shtet të pavarur.
Andoni e përfundon analizën e tij duke theksuar se situata aktuale nuk është thjesht një problem politik momental, por një reflektim i një sistemi që ka nevojë të rishikohet thellësisht për të garantuar stabilitet, funksionalitet dhe respekt për institucionet më të larta të vendit. Ai paralajmëron se normalizimi i krizave nuk duhet të lejohet, sepse do të minojë themelet e shtetit dhe besimin e qytetarëve te institucionet, duke e bërë Kosovën vulnerabël ndaj çdo ndikimi të jashtëm dhe brendshëm.
