Connect with us

Hi, what are you looking for?

Shkencë

Toka po ndriçohet më shumë natën se kurrë, Satelitët zbulojnë rritje globale, zbehje selektive dhe ndryshime dramatike rajonale

Toka po bëhet gjithnjë e më e ndritshme gjatë natës, sipas të dhënave më të fundit të mbledhura nga satelitët, duke treguar një rritje neto globale prej 16% të ndriçimit natën midis viteve 2014 dhe 2022, por gjithashtu duke nxjerrë në pah ndryshime dramatike dhe mozaike rajonale që tregojnë kompleksitetin e një planeti që po transformohet nga urbanizimi, elektrifikimi dhe ndryshimet teknologjike. Studiuesit përdorën më shumë se një milion imazhe ditore të marra nga një satelit vëzhgimi i Tokës i qeverisë amerikane dhe të përpunuara nga NASA, duke ofruar një pamje më të detajuar dhe të dinamikshme sesa studimet e mëparshme që mbështeteshin kryesisht në imazhe vjetore ose mujore.

Rritja më e shpejtë e ndriçimit është vërejtur në Afrikën Sub-sahariane dhe Azinë Juglindore, duke përfshirë vende si Somalia, Burundi, Kamboxhia, Ghana, Guinea dhe Ruanda, ku zonat që dikur ishin pothuajse të errëta tani po lidhen me rrjetet elektrike globale. Ky fenomen nuk është thjesht urbanizim; ai pasqyron një zgjerim masiv të qasjes në energji elektrike, duke ndryshuar rrënjësisht peizazhin e natës për miliona njerëz. Profesor Zhe Zhu, ekspert i teledeteksionit dhe drejtues i Laboratorit Global të Teledeteksionit Mjedisor në Universitetin e Connecticut-it, shpjegon se këto shifra tregojnë një transformim të thellë të mënyrës se si njerëzit përdorin energjinë dhe hapësirën urbane, duke krijuar një peizazh natën që është në lëvizje të vazhdueshme, me zona që ndriçohen ose zbehen sipas rrethanave sociale, ekonomike dhe politike.

Ndërsa disa vende po ndriçohen më shumë, të tjerat po përjetojnë zbehje të ndriçimit, shpesh për shkak të fatkeqësive natyrore, konflikteve të armatosura ose kolapsit të infrastrukturës. Ukraina, Libani, Jemeni, Afganistani, Haiti dhe Venezuela janë shembuj ku ndriçimi natën ka rënë ndjeshëm, duke reflektuar ndikimin e drejtpërdrejtë të konfliktit dhe krizave ekonomike. Në Ukrainë, rënia e ndriçimit u shënua qartë pas fillimit të luftës në shkurt 2022, duke demonstruar se liria e lëvizjes dhe stabiliteti ekonomik lidhen drejtpërdrejt me dritën që ndriçon qytetet gjatë natës.

Advertisement. Scroll to continue reading.

Në kontrast, Europa ka përjetuar një zbehje neto prej 4% të ndriçimit gjatë natës, e udhëhequr nga politika mjedisore dhe përparimet teknologjike. Kalimi nga llambat me natrium me presion të lartë në dritat LED me efikasitet të lartë dhe drejtim të kontrolluar, si dhe rregulloret kombëtare për kursimin e energjisë dhe ruajtjen e qiellit të errët, kanë ndikuar në krijimin e një modelimi më të qëndrueshëm dhe të kontrolluar të ndriçimit. Kjo tregon se zbehja nuk është domosdoshmërisht negative, por një mënyrë e qëllimshme për të menaxhuar energjinë dhe ndikimin e dritës artificiale mbi natyrën dhe ambientin.

Shtetet e Bashkuara, Kina, India, Kanadaja dhe Brazili ishin vendet me ndriçimin më të lartë gjatë vitit 2022, duke treguar se ekonomitë e mëdha dhe zonat urbane të shpejta vazhdojnë të jenë motorët kryesorë të rritjes së ndriçimit global. Ekspertët theksojnë se këto ndryshime pasqyrojnë jo vetëm zhvillimin ekonomik dhe zgjerimin e infrastrukturës urbane, por gjithashtu shfaqin transformime sociale dhe teknologjike në shkallë globale.

Ky studim për herë të parë ofron një pamje dinamike të natës së Tokës si një peizazh që nuk është statik, por i ndikuar nga urbanizimi, konflikti, inovacioni teknologjik dhe politika energjetike. Ndriçimi natën është bërë një tregues i drejtpërdrejtë i zhvillimit, sfidave dhe ndryshimeve që po ndodhin në planetin tonë, duke reflektuar lidhjen e ngushtë midis energjisë, qytetërimit dhe qëndrueshmërisë globale. Në këtë mënyrë, secili dritë natën tregon më shumë se një qytet të ndriçuar – ajo tregon historinë e zhvillimit njerëzor, sfidat politike dhe ekologjike, dhe të ardhmen e bashkimit të teknologjisë me ambientin natyror.

Advertisement. Scroll to continue reading.

Lexo dhe:

Lajme

Mitrovica nuk është qytet që mund të trajtohet si çdo komunë tjetër në hartën politike të Kosovës. Mitrovica është qytet me peshë historike, me...

Botë

Aleanca Veri-Atlantike (NATO) ka ndërmarrë një nga vendimet më të rëndësishme ushtarake të viteve të fundit, duke vënë në gatishmëri rreth 60 mijë trupa...

ShowBiz

Në natën finale të “Ferma VIP”, fëmijët e Bujakës emocionuan publikun me paraqitjen e tyre në studio. Të shoqëruar nga një grup fëmijësh, ata...

Lajme

Pakistani ka mbyllur të gjitha shkollat ​​për dy javë për të kursyer karburant, një veprim që pritet të prekë rreth 40 milionë nxënës në...

Lajme

Ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, e ka dekoruar të ndjerin Rexhep Qosja me titullin Nderi i Republikës së Kosovës. Haxhiu tha se...

Lajme

Kryeministri Albin Kurti pretendon se presidentja Vjosa Osmani bëri “shkelje të rëndë të rendit kushtetues” me dekretin për shpërndarjen e Kuvendit të premten. Ai...

ShowBiz

Fituesja e Big Brother VIP Albania, Selin, duket se po e shijon maksimalisht rikthimin muzikor të Gjestit dhe Gimbos. Ajo ka treguar se ditën...

Lajme

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, ka paralajmëruar një paraqitje publike në media vetëm pak orë pas zhvillimeve të fundit politike dhe vendimit të Gjykata Kushtetuese e...

Lajme

Shefi i Grupit Parlamentar të Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK), Besian Mustafa, ka reaguar pas masës së Gjykata Kushtetuese e Kosovës lidhur me çështjen...

Lajme

Postimet e fundit të presidentes së Kosovës, Vjosa Osmani, në rrjetet sociale kanë shënuar një rënie të dukshme të reagimeve nga publiku, vetëm pak...

Lajme

Azdren Shala, opinionist, ka shprehur se Lëvizja Vetëvendosje ka propaganduar se janë kundër Listës Serbe. Në emisionin ‘Kosova Today’, Shala ka ngritur pyetjen në...

Lajme

Shkruan: Arben Gashi Debati aktual rreth dekretit për shpërndarjen e Kuvendit dhe procesit të zgjedhjes së Presidentit në thelb e vendos Gjykatën Kushtetuese përballë...

Lajme

Një tjetër vlerësim i rëndësishëm ndërkombëtar ka ardhur për Presidenten e Kosovës, Vjosa Osmani, e cila është nderuar nga Asambleja Parlamentare e NATO-s si laureate e çmimit “Gratë...

Lajme

Edhe pse humbi ndaj Paris Saint-Germain në finalen e Champions League, Arsenal vazhdon festat për fitoren në Premier League. Këtë të diel, Londra do...

Lajme

Dështimi për zgjedhjen e Presidentit të Kosovës dhe vendimi për shpërndarjen e Kuvendi i Kosovës nga Presidentja Vjosa Osmani kanë tërhequr vëmendjen edhe të...

Lajme

Nënkryetari i Partisë Demokratike të Kosovës, Uran Ismaili ka uruar ish-kryeparlamentarin Kadri Veseli, me rastin e ditëlindjes së tij. Ai është shprehur i bindur...

ShowBiz

Rexhë Brahimaj, i cili humbi jetën në Gjakovë, ishte vëllai i Egzona Muçiqit, bashkëshortes së këngëtarit Albatrit Muçiqi.

Lajme

Afaristi Petrit Kllokoqi, është pjesë e ekspeditës për ngjitjen në majën e Mont Everestit. Kllokoqi në Kosova Today ka folur rreth ecurisë për ta...

Advertisement